Winterbeton · CO₂-arm

Winter.

CO₂-arm storten,
ook als het vriest.

Sinds 1956 houden we beton op temperatuur. CO₂-arm cement is traag in de kou. Wij meten in wand en vloer en bepalen de rijpheid; onze partner Verboom Installatietechniek levert de warmte. Uit zodra je doel gehaald is.

CO₂ per m³ betonBindmiddel · 340 kg cement
↓ Ruim de helft minder CO₂Wieg tot poort26
De film · 0:37

Eén winternacht, van storten tot ontkisten.

Waarom het nu speelt

CO₂-arm cement is traag in de kou. Dus grijpt de bouw in de winter terug.

In Nederland is hoogovencement (CEM III) het gewone cement: 55 tot 60 procent van wat er gestort wordt.3 Het levert minder warmte dan portlandcement, en bij 20 °C heeft het na twee dagen ongeveer een derde van de sterkte.1 Bij 5 °C wordt dat verschil groter, want zo'n cement verwarmt zichzelf nauwelijks.

En dus grijpt men in de winter terug naar klinkerrijk cement. Leveranciersadviezen zeggen het letterlijk: bij vorst “portland in plaats van hoogoven”.4 Hoe vaak dat gebeurt, is nergens gemeten. Maar elke keer kost het per kuub ±200 kg CO₂ extra.2

Die vraag wordt groter. Opdrachtgevers zetten MKI-grenzen in het bestek, en de nieuwe bindmiddelen zijn vaak nog trager of temperatuurgevoeliger.

30–40 %
Minder warmte dan CEM I,
na 7 dagen bij 20 °C1
±⅓
Van de sterkte van CEM I,
na 2 dagen bij 20 °C1
±200 kg
CO₂ extra per kuub bij
terugval naar CEM I2
55–60 %
Aandeel hoogovencement
in Nederland3
Een beetje warmte

Bij CO₂-arm cement doet een beetje warmte meer.

Hoogovencement is temperatuurgevoeliger dan portlandcement. In de kou is dat zijn zwakte; met warmte is het zijn kracht.

Van 5 naar 20 °C: per uur zoveel meer rijpheid5
×3,1CEM III/B
hoogovencement
×2,4CEM I
portlandcement

Elk uur warmte levert bij hoogovencement dus meer rijpheid op dan bij portlandcement. Daarom werkt gericht bijverwarmen júíst bij CO₂-arm cement.

Een CO₂-arm cement als CEM III/B, gericht bijverwarmd, stoot per kuub beton nog altijd ruim de helft minder CO₂ uit dan regulier CEM I.

Bijverwarmen kost 1 tot 50 kg CO₂ per kuub; het cementverschil is ruim 200 kg.6 Alleen een open tent die dagenlang doorstookt, komt in de buurt van dat verschil. Daarom: gericht, gemeten, en uit bij het doel.

Zo werkt het · warme tunnelgietbouw

Stoken tot het doel, niet tot de klok.

Tunnelgietbouw draait op een dagcyclus: 's middags storten, de volgende ochtend ontkisten. In de kou lukt dat met CO₂-arm cement alleen met warmte.

Tekening van warme tunnelgietbouw bij nacht en −2 °C: drie tunnels onder een verse vloer, met zeilen dicht en branders binnen. Een Sensorbox meet in vloer, wand en rand; het Verboom Platform zet via het relais op de gasregelkast de branders uit bij het doel. Op de telefoon lopen de curves naar de ontkistingsgrens.
Illustratie. De led tower is een optie. Klik op de producten in de tekening
  1. Storten

    's Middags gaan wanden en vloer in één keer. De tunnels gaan aan beide kanten dicht met zeilen, de vloer onder isolatiedekens.7

  2. Meten in wand en vloer

    De Sensorbox meet in de vloer, de wand en de vloerrand: waar het het koudst is en waar het ertoe doet.

  3. 's Nachts stoken

    De gietbouwbranders van onze partner Verboom Installatietechniek verwarmen de bekisting, en zo wand en vloer.

  4. Uit bij het doel

    Het platform bepaalt de rijpheid en zet via het relais op hun gasregelkast de branders uit zodra de ontkistingssterkte gehaald is.

  5. Ontkisten in de ochtend

    Op tijd ontkisten, met een rapport per stort dat laat zien hoe het beton zich ontwikkelde.

Waarom meten

Bijverwarmen zonder meten is gokken.

En gokken gaat op drie manieren mis. Het antwoord is elke keer hetzelfde: meten in kern en rand, de rijpheid bepalen, en uit bij het doel.

  • Te weinigDe sterkte komt niet op tijd, of men grijpt alsnog naar portlandcement.
  • Te veelBoven 65–70 °C in de kern dreigt schade aan het beton. Een te groot verschil tussen kern en rand geeft scheuren. Daarom meten we allebei.
  • Te langDoorstoken na het doel. Het enige scenario waarin het CO₂-voordeel verdwijnt.
Een rode Sensorbox hangt aan een oranje tunnelbekisting op de bouw, met een blauwe meetkabel.
De Sensorbox aan een tunnelbekisting op de bouw.
Partner

Verwarmen doen we samen met Verboom Installatietechniek.

Verboom begon in 1956 met beton verwarmen. Sinds ±2021 is dat een volledig zelfstandig bedrijf: Verboom Installatietechniek, onderdeel van Robogas, met een eigen eigenaar en los van Verboom Concrete Technology. Zij zijn onze partner voor warmte op de bouwplaats. Wij meten, zij verwarmen, en onze systemen zijn op elkaar afgestemd.

Hun specialisme is warme gietbouw: gietbouwbranders in de tunnels, gasregelkasten, slangen en de propaantank, inclusief de melding bij de omgevingsdienst. Ze installeren de complete installatie en stoken altijd eerst een keer proef.

Onze sensoren meten in het beton, het Verboom Platform bepaalt de rijpheid en zet de branders uit zodra de ontkistingssterkte op tijd gehaald is. Zo stook je niet langer dan nodig. Doorwerk- of keetverwarming nodig? Daarvoor kun je ook bij hen terecht.

Voor wie

Eén winterstort, vier mensen die het willen weten.

Opdrachtgever

Je MKI-eis haal je ook met een winterstort.

CO₂-arm cement, gericht bijverwarmd, gemeten en gerapporteerd.

Uitvoerder

Geen terugval naar portlandcement als het vriest.

Je stort CEM III/B. Onze partner levert de warmte, wij meten en zetten de branders uit bij het doel.

Betoncentrale

Je CO₂-arme mengsel hoeft in de winter niet van de lijst.

Het platform rekent met de ijklijn van jouw mengsel.

Constructeur

Kern en rand gemeten, de temperatuur bewaakt.

En het rapport laat zien hoe het ging.

Een ijklijn per mengsel

Het platform rekent volgens NEN 5970, met de ijklijn uit de pdf van je centrale. Komt er een nieuw bindmiddel, dan stelt de producent een ijklijn op en volgt het platform die. Zo is het geschikt voor elk mengsel waarvoor een ijklijn is opgesteld.

Meten op geleidbaarheid In onderzoek

Sommige nieuwe bindmiddelen worden vaak nauwelijks warm, en dan laat de temperatuur weinig zien. Daarom lopen de eerste tests met meten op geleidbaarheid.

Winterbeton

Plan je winterstort.

Meten en de rijpheid bepalen doet Verboom. De warmte komt van onze partner Verboom Installatietechniek. Bel de een of de ander; we stemmen het samen af.

Bronnen

  1. ENCI, Warmteontwikkeling van cement en beton, 2001; ENCI, productblad CEM III/B 42,5 N-LH/SR IJmuiden, 2020; Heidelberg Materials Nederland, 2024.
  2. Heidelberg Materials Nederland, HM NL bouwt aan een beter milieu, 2024: CO₂ per m³ per cementsoort; omgerekend naar 340 kg bindmiddel per m³, wieg tot poort.
  3. SGS INTRON voor Rijkswaterstaat, cementgebruik in Nederland, 2021.
  4. Leveranciersadviezen voor betonstorten bij vorst (België, 2024); podcast Beton & Staalbouw, augustus 2026.
  5. Eigen berekening met de rijpheidsformule van NEN 5970 (gewogen rijpheid volgens De Vree).
  6. Eigen rekensom op openbare kentallen: warmte per m³ bij een afgedekte vloer of verwarmde bekisting 10–40 kWh, CO₂ per kWh warmte uit aardgas 0,27 kg.
  7. Betonhuis, Warme en koude gietbouw.